Brakel eindigt zijn lange betoog over Israël niet met een tijdlijn.
Hij eindigt met plichten.
Niet alleen weten
In paragraaf 39 zegt Brakel dat hij de bekering van de Joodse natie en het herstel in Kanaän niet heeft behandeld om bij beschouwing te blijven staan. De leer moet volgens hem werkzaam worden in de houding van de lezer.
1. Zie Gods onveranderlijke verbondstrouw
Zijn eerste toepassing is opmerkelijk: kijk naar Gods trouw aan het verbond met Abraham en zijn zaad en laat dat uw vertrouwen in Gods beloften versterken. Voor Brakel wordt Israël daarmee een spiegel van Gods betrouwbaarheid.
De grond ligt niet in Israëls onberispelijkheid. Brakel benoemt zonde en hardnekkigheid scherp. Juist daarom legt hij de nadruk op God Die Zijn goede woorden niet laat vallen.
2. Veracht de Joodse natie niet
Daarna grijpt Brakel rechtstreeks terug op Romeinen 11: roem niet tegen de takken. Hij noemt de Joden natuurlijke takken, geliefden om der vaderen wil en kinderen des verbonds. Zijn concrete oproep is: acht hen, eer hen, heb hen lief.
Dat is een belangrijke correctie op iedere vorm van christelijke hoogmoed. Wie uit genade ingeënt is, kan die genade niet coherent gebruiken als grond voor minachting.
3. Heb medelijden
Brakels eigen zeventiende-eeuwse formuleringen over de Joodse godsdienst zijn op plaatsen hard en moeten historisch worden herkend. Maar binnen die polemische taal vraagt hij zijn lezers niet om haat. Hij vraagt om medelijden met lichamelijk en geestelijk lijden.
Voor onze tijd moeten we die toepassing zorgvuldig doortrekken zonder Brakel woorden te laten zeggen die hij niet kende. Antisemitisme, collectieve schuldtoewijzing en het persoonlijk verantwoordelijk stellen van Joden voor het handelen van een regering staan haaks op Paulus’ waarschuwing tegen hoogmoed.
Van Brakel terug naar de Schrift
Daarmee eindigt deze serie waar zij begon. Brakel krijgt niet het laatste woord. Zijn werk heeft ons gedwongen de verbanden te zien: Adam, Abraham, Sinaï, Torah, Messias, kerk, heidenen, olijfboom, nationale bekering en land. Maar ieder onderdeel moet uiteindelijk opnieuw aan de Schrift worden getoetst.
Wat in ieder geval moeilijk vol te houden is, is een simpele karikatuur waarin Brakel zou leren dat God bij Sinaï een totaal andere weg van zaligheid begon en daarna Israël zonder verdere toekomst door de kerk verving. Zijn eigen werk is complexer.
Maar: wat doet Gods verbondstrouw met onze eigen hoogmoed, onze manier van lezen en onze bereidheid om gedragen te worden in plaats van zelf de wortel te willen dragen?
Verder lezen
De volledige serie blijft op Parasja.nl beschikbaar met bronverwijzingen per aflevering. Daarmee kan ieder artikel teruggebracht worden naar Brakels eigen hoofdstukken — en van daaruit naar de Schrift zelf.