Bewaard door de bedekking

Wat mij opviel toen ik Genesis 6 opnieuw las

Toen ik Genesis 6 opnieuw las, viel mij iets op in de opdracht die God aan Noach geeft. Noach moet een ark bouwen en die van binnen en van buiten met pek bestrijken. Dat is op zichzelf heel begrijpelijk, want de ark moest het water buiten houden. Maar toen ik naar de Hebreeuwse woorden keek, zag ik een paar verbanden die mij aan het denken zetten. Het woord voor ark is tēbâ, en datzelfde woord komt later terug in Exodus 2, waar de moeder van Mozes een mandje maakt om haar zoon in de Nijl te leggen. In beide gevallen wordt iemand die door het water bedreigd wordt, in een afgesloten ruimte bewaard. De ene keer een grote ark met een heel gezin en de dieren, de andere keer een klein biezen mandje tussen het riet. Heel verschillende omstandigheden, en toch hetzelfde woord en dezelfde functie: bewaard worden door het water heen.

En er is nog iets. Voor het bestrijken staat het werkwoord kâfar, en voor het pek het woord kōfer: dezelfde medeklinkers, k-p-r, die later ook terugkomen in woorden voor verzoening, zoals kippēr en de naam Jom Kippoer. De ark wordt bedekt, en juist door die bedekking wordt wat erin is bewaard. Vandaar dat deze geschiedenis voor mij de titel kreeg: bewaard door de bedekking.

Niet alles is aan ons om over te heersen

Vorige week, bij Bereshit, ging het erover dat Kaïn moest heersen over de zonde die aan de deur lag. Deze week leert Noach mij iets wat daar mooi naast staat: niet alles wat er in ons leven gebeurt, is aan ons gegeven om over te heersen. Noach kan niet over het water heersen. Hij kan niet bepalen wanneer het oordeel begint, en hij kan niet bepalen wanneer de deur dichtgaat. Wat hij wel kan, is gehoorzamen in datgene wat God hem heeft toevertrouwd. Hij bouwt de ark, hij neemt de aanwijzingen serieus, hij doet wat God hem opdraagt.

En dan staat er een klein zinnetje dat ik gemakkelijk oversla. In Genesis 7:16 lezen we: „En de HEERE sloot de deur achter hem.” Noach had de ark gebouwd en gedaan wat God hem had gezegd, maar uiteindelijk is het God die de toegang afsluit en bewaart. Niet Noach doet de deur dicht; God doet dat. Ik moet dan denken aan wat Yeshua in Johannes 10 zegt: „Ik ben de deur; als iemand door Mij naar binnen gaat, zal hij behouden worden.” Behoud begint niet bij onze eigen poging, maar bij het binnengaan door de deur die God zelf geeft, en bij het vertrouwen dat Hij die deur sluit en bewaart.

Toen dacht God aan Noach

Als je het zondvloedverhaal als geheel leest, valt op hoe zorgvuldig het is opgebouwd. Het loopt naar één midden toe en daar weer vandaan, als een boog. Aan het begin Noach en zijn zonen, dan het geweld op de aarde, dan Gods besluit en de bouw van de ark, dan het binnengaan en het stijgen van het water. En opvallend genoeg staat precies in het midden, in Genesis 8:1: „Toen dacht God aan Noach en aan al de dieren.” Vanaf dat punt keert alles terug: het water zakt, de aarde droogt op, ze gaan de ark uit, en God sluit een verbond. Dat gedenken is geen herinneren alsof God hem even vergeten was; het is dat God in beweging komt naar Zijn trouw. En er staat dat God een wind, een ruach, over de aarde zendt om het water te doen zakken. Datzelfde woord stond in Genesis 1, waar de Geest van God over de wateren zweefde. Ik denk dat dat niet toevallig is: het is alsof de schepping opnieuw begint, de Geest over het water, en dan nieuw leven.

Bewaard terwijl het water komt

Wat mij hierin vooral aan het denken zet, is dat God Noach niet bewaart door de vloed weg te nemen. De vloed komt werkelijk; het oordeel dat God heeft aangekondigd, wordt uitgevoerd. God bewaart Noach er niet omheen, maar erdoorheen. In Hebreeën 11 lezen we dat Noach door het geloof, nadat hij door God gewaarschuwd was, de ark gereedmaakte tot redding van zijn gezin. En Petrus pakt dat beeld van door het water heen bewaard worden later zelf op; hij verbindt het met de doop en met de opstanding van Yeshua, en zegt er uitdrukkelijk bij dat het niet gaat om het wegnemen van lichamelijk vuil. De bewaring ligt dus niet in het ontwijken van het water, maar in Gods weg erdoorheen.

En dan komt voor mij de vraag dichtbij. Verwachten wij dat God ons alleen bewaart wanneer Hij de moeilijke omstandigheden wegneemt? Of vertrouwen wij Hem ook wanneer Hij ons een weg wijst dwars door die omstandigheden heen? Ik denk dat daar het leerzame in deze geschiedenis ligt. Gods bewaring betekent niet altijd dat het water verdwijnt. Soms bewaart Hij ons juist terwijl we erdoorheen moeten. De ark is dan geen ontsnapping aan het water, maar een bedekte ruimte waarin we gedragen worden tot het water zakt.

De wateren van Noach

De haftara neemt dat beeld rechtstreeks over. Jesaja laat God zeggen: „Dit zal voor Mij zijn als de wateren van Noach: zoals Ik gezworen heb dat de wateren van Noach niet meer over de aarde zouden gaan, zo heb Ik gezworen dat Ik niet meer op je toornen zal.” Jesaja noemt het oordeel een klein ogenblik, en daartegenover staat een goedertierenheid die eeuwig is. En dan die woorden die ik zo mooi vind: bergen kunnen wijken en heuvels wankelen, maar Mijn verbond van vrede zal niet wankelen. Aan het einde van onze parasja bouwen mensen bij Babel een stad en een toren om zelf een naam te maken, en dat valt uiteen in verwarring en verstrooiing. Jesaja zet daar iets tegenover: niet een naam die wij zelf proberen te maken en die uiteenvalt, maar een verbond dat God geeft en dat blijft staan. En in Jesaja 55 klinkt de uitnodiging: ieder die dorst heeft, kom en drink, om niet.

De dagen van Noach

In het evangelie legt Yeshua er zelf een lijn naartoe. Als de Farizeën vragen wanneer het Koninkrijk van God komt, zegt Hij dat het niet komt op een manier die je van buitenaf kunt berekenen; het is in uw midden. En dan verbindt Hij de dag van de Mensenzoon met de dagen van Noach: ze aten, ze dronken, ze trouwden, gewoon door, tot op de dag dat Noach de ark inging. Opvallend is dat Yeshua hier niet het geweld uit Genesis 6 noemt. Hij noemt eten, drinken en trouwen. Het gewone leven ging door, terwijl men geen acht sloeg op Gods woord en Zijn waarschuwing. En zoals God zelf de deur van de ark sloot, zo markeert de komst van de Mensenzoon een scheiding tussen wie wakker is en wie overvallen wordt. Dat maakt mij stil, want het gaat hier niet over bijzondere slechtheid, maar over achteloosheid, over doorgaan alsof er niets aan de hand is.

Waar het op uitloopt

Zo staat Noach aan het begin van iets nieuws. De geslachten worden weer opgenoemd, van Noach naar Sem, en verder naar Terach, en zo naar Abraham. De lijn loopt door; de bewaring gaat over in een roeping. En ik houd aan deze geschiedenis vooral dit over. God vroeg Noach om de ark van binnen en van buiten te bedekken, en in die bedekte ruimte heeft Hij hem bewaard, niet buiten het water om maar er dwars doorheen, en het was God die de deur sloot. Misschien is dat ook voor jou en mij de kern: dat we doen wat ons is toevertrouwd, en het water, het oordeel en de deur aan Hem overlaten. En dat we, als het water komt en niet verdwijnt, mogen weten dat Hij bewaart. Daarmee wil ik je zegenen: dat je, waar je ook doorheen moet, bedekt en gedragen mag zijn door Hem die de deur sluit en opent, en dat je dicht bij Hem mag blijven tot het water zakt.